964-970․

964. Հետևյալ պնդումներից ընտրե՛ք ճշմարիտները.
ա) Սկյուռն ունի չորս թաթիկ։
բ) Ավտոմեքենայի անիվները քառակուսու ձև ունեն։
գ) Երկու թվերի գումարը զույգ թիվ է։
դ) Գիրքն սկսել է քայլել։
ե) Մայթերը նախատեսված են հետիոտների համար։
զ) Ծառերը ծաղկում են գարնանը։

965. Հետևյալ պնդումներից ընտրե՛ք կեղծերը.
ա) Գիրքը և գրիչը տարբեր առարկաներ են։
բ) Քարը փետուրից թեթև է։
գ) Շենքը զուգահեռանիսի ձև ունի։
դ) Աթոռը և սեղանը ֆուտբոլ են խաղում։
ե) Նարդի խաղում են չորսով։
զ) Ուղղանկյան անկյուններից մեկը հավասար է 30^o-ի։

966. Հետևյալ պնդումներից ընտրե՛ք ասույթները.
ա) Հունիսը, հուլիսը և օգոստոսը ամառվա ամիսներ են։
բ) Դեկտեմբերը, հունվարը և մարտը ձմեռվա ամիսներն են։
գ) Ապրիլին ձյուն է եկել։
դ) Լիճը թռել է տիեզերք։
ե) Մարդը չի կարող ապրել առանց ջրի։
զ) Ամեն մի երեխա ունի հայր ու մայր։

967. Բերե՛ք կեղծ և ճշմարիտ ասույթների երկուական օրինակ։

Ջուրը հեղուկ է։
Քառակուսին ունի 4 կողմ։
Խոտը կարմիր է։
Ապրիլը տարվա տասերրորդ տարին է։

968. Կազմե՛ք դիզյունկցիա հետևյալ երկու ասույթներից.
ա) A. Զբոսաշրջիկը ճանապարհ է ընկնում ավտոմեքենայով։
B. Զբոսաշրջիկը ճանապարհ է ընկնում հեծանիվով։

Զբոսաշրջիկը ճանապարհ է ընկնում կամ՝ հեծանիվով, կամ՝ ավտոմեքենայով

բ) A. Խաղոսկրը նետելիս բացվել է 3 թիվը։
B. Խաղոսկրը նետելիս բացվել է 5 թիվը։

Խաղոսկրը բացվել է 3 կամ 5 թիվը։

գ) A. Աշակերտը եկել է դպրոց մինչև ժամը 9-ը։
B. Աշակերտը ուշացել է դասից։

Աշակերտ կամ 9-ից շուտ է եկել, կամ ուշացել է։

դ) A. Կիրակի օրը մառախուղ է լինելու։
B. Կիրակի օրը արևոտ եղանակ է լինելու։

Կիրակի օրը կամ արևոտ եղանակ կլինի, կամ մառախուղ։

969. Կազմե՛ք կոնյունկցիա հետևյալ երկու ասույթներից.
ա) A. Խնձորը մեծ է։
B. Խնձորը կանաչ է։

խնձորը մեծ և կանաչ է։

բ) A. Շենքը բազմահարկ է։
B. Շենքը շքեղ է։

Շենքը շքեղ և բազմահարկ է։

գ) A. Մայրիկը թատրոն է գնացել։
B. Հայրիկը թատրոն է գնացել։

Մայրիկն ու Հայրիկը թատրոն են գնացել։

դ) A. Ինքնաթիռը ժամանել է Երևան։
B. Ինքնաթիռը ժամանել է ժամը 17-ին։

Ինքնաթիռը ժամը 7-ին ժամանել է Երևան։

970. Գրե՛ք հետևյալ ասույթների ժխտումը.
ա) Գնացքը կայարան է ժամանել ուշացումով։

Գնացքը շուտ է ժամանել կայարան։

բ) Գիրքը հետաքրքիր է։

Գիրքը անհետաքրքիր է։

գ) Մարզիկը ռեկորդ է սահմանել։

Մարզիկը ռեկորդ չի սահմանել։

դ) Նետաձիգը դիպել է թիրախին։

Նետաձիգը թիրախին չի դիպել։

ե) Աշակերտը լուծեց խնդիրը։

Աշակերտը չլուծեց խնդիրը։

976․ Դեղձենիները կազմում են այգու ծառերի 45 %-ը, ծիրանենիները՝
30 %-ը։ Այգու մնացած 20 ծառերը խնձորենիներ են։ Յուրաքանչյուր
տեսակի քանի՞ ծառ կա այգում։

լուծում․
1) 100 – 30 – 45 = 25(%)
2) 20 * 4 = 80
3) 80 : 20 * (45 : 5) = 36
4) 80 : 20 * (30 : 5) = 24

պատ․ 36 դեղձենի, 24 ծիրանենի, 20 խնձորենի

980-ա,գ․ Լուծե՛ք հավասարումը.

ա) x – 4 = 2x + 5,
x – 2x = 4 + 5
x – 2x = -1x
9 : -1 = -9
x = -9
գ) –5x – 11 = –x – 3,
-5x – -x = 11 – 3
-5x – -x = 8
-5x – -x = -4x
8 : -4 = -2
x = -2

ՏՆԱՅԻՆ․

972․ Հետևյալ թվերը դասավորե՛ք աճման կարգով.

-5/4, -11/18, -7/12, -1/3, 2/5, 1/4

974․ Գտնվո՞ւմ են արդյոք հետևյալ կետերը միևնույն ուղղի վրա.
ա) A (0, 1), B (–1, 1), C (4, 9), D (–2,–3), ոչ
բ) A (1, 0), B (2, 1), C (–1,–2), D (3, 4)։ ոչ

979․ Երկու մեծ և երեք փոքր կայանատեղերում տեղավորվում է
ընդամենը 33 մեքենա, իսկ հինգ փոքր և երկու մեծ
կայանատեղերում տեղավորվում է ընդամենը 43 մեքենա։ Քանի՞
մեքենա է տեղավորվում յուրաքանչյուր կայանատեղում։

լուծում․
փոքր = (43 – 33) : (5 – 3) = 10 : 2 = 5
33 – 5 * 3 = 18
18 : 2 = 9

պատ․ Մեծ = 9
փոքր = 5

980-բ,դ,զ․ Լուծե՛ք հավասարումը.

բ) 3x + 1 = x – 7,

3x – x = -1 + -7
2x = -8
-8 : 2 = -4
x = -4

դ) 2 + x = 4/5 + 2x,

2x – x = 2 – 4/5
x = 6/5

զ) 2x + 3/5 = –3x + 2:

2x – -3x = 2 – 3/5
5x = 7/5
x = 7/25

Ինձ հետաքրքրում են կենդանիները, դրա համար որոշել եմ գրել ջրարջերի մասին։

Ի՞նչ է ջրարջը։

Ջրարջերը ամենակեր, կաթնասուն կենդանիներ են։ Նրանք procyon Ընտանիքի ամենամեծ կենդանիներն են, և բնակվում են հյուսիսային Ամերիկային։

Ի՞նչ են ուտում ջրարջերը։

Նրանք ուտում են գորտեր, միջատներ, փոքր կրծողներ, և այլն, սակայն միայն մսով չեն սնվում։ Սիրում են նաև ուտել մրգեր, վայրի հատապտուղներ և ընկույզներ։ Բայց նրանք նաև հայտնի աղբակերներ են համարվում։ Նրանց դա չի վնասում, որովհետև իրենց աղեստամոքսային տրակտը հարմարեցված է դրան։

Ինչպե՞ս են ջրարջերը պաշտպանվում։

Ջրարջերը գեղեցիկ կենդանիներ են, սակայն երբ նրանք վախեցած են լինում, սկսում են ֆշշացնել և մռմռալ։ Նրանք սուր ատամներ ու ճանկեր ունեն, որոնցով կարողանում են կծել և ճանկռել։ Ջրարջի ատամներն այնքան սուր են, որ կոտրում են փոքր կենդանիների ոսկորները; Ջրարջերի միջոցով փոխանցվում են բազմաթիվ հիվանդություններ, դրա համար պետք է զգույշ լինել, չվախեցնել նրանց մոտենալով կամ բարձր խոսալով։

928-ա,գ,ե․ Բավարարո՞ւմ է արդյոք 2 թիվը տրված անհավասարմանը.

ա) x < 3,
գ) x > 4,
ե) 5x > 0,

929-ա,գ,ե․ Գտե՛ք անհավասարման լուծումը.

ա) 2 < x < 8 [x = 3, 4, 5, 6, 7]
գ) 0 < x < 10, [x = 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9,]
ե) –7 < x < 12, [x = -6, -5, -4, -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11]

934․ Գտե՛ք ուղղանկյունանիստի մակերևույթի մակերեսը, եթե նրա
չափումներն են՝ 3 5/6 սմ, 4 1/2 սմ, 5 սմ:

լուծում․
1) 3 5/6 * 4 3/6 = 17 3/12
2) 17 3/12 * 2 = 34 6/12
3) 3 5/6 * 5 = 19 2/12
4) 19 2/12 * 2 = 38 4/12
5) 4 1/2 * 5 = 22 1/2
6) 22 1/2 * 2 = 45
7) 45 + 34 6/12 + 38 4/12 = 117 10/12

936․ Գտե՛ք արտահայտության ամենամեծ արժեքը.

ա) 3 – |x|, [x = 0]
բ) –|x|, [x = 1]
գ) –3 ⋅ |x|, [x = 0]
դ) –(|x| – 2)։ [x = 1]

939․ Երկու հետիոտն միաժամանակ իրար ընդառաջ են դուրս եկել
երկու գյուղերից։ Առաջին հետիոտնի արագությունը հավասար է
երկրորդի արագության 2/3 մասին։ Գտե՛ք այդ արագությունները,
եթե գյուղերի հեռավորությունը 20 կմ է, և հետիոտները հանդիպել
են դուրս գալուց 2 ժամ անց։

լուծում․
1) 20 : 2 = 10
2) 1 + 2/3 = 5/3
3) 10 : 5 = 2
4) 2 * 2 = 4
5) 2 * 3 = 6

պատ․ 6 կմ/ժ, 4 կմ/ժ

ՏՆԱՅԻՆ․

928-բ,դ,զ. Բավարարո՞ւմ է արդյոք 2 թիվը տրված անհավասարմանը.

բ) 2x < 3 [x = 1]
դ) 3x > 4,
զ) 8 – x < 10: [x = 6]

929-բ,դ,զ. Գտե՛ք անհավասարման լուծումը.

բ) 1 2/3< x < 5 4/7, [x = 2, 3, 4, 5]
դ) –2 < x < 3, [x = -1, 0, 1, 2]
զ) –9 3/4 < x < –2 1/5: [x = -9, -8, -7, -6, -5, -4, -3]

937. Խաղողից ստացված չամիչի զանգվածը կազմում է այդ խաղողի
զանգվածի 20 %-ը։ Ինչքա՞ն խաղող պետք է վերցնել 5 կգ չամիչ
ստանալու համար։

լուծում․
1) 5 * 5 = 25

պատ․ 25 կգ

938. Վազքի մրցումներում մարզիկներից մեկը տարածությունն անցել
է 4 ր 45 վրկ-ում, իսկ մյուսը՝ 20 %-ով արագ։ Ինչքա՞ն ժամանակում
է նա հասել վերջնագծին։

Լուծում․
1) 4 * 60 = 240
2) 240 + 45 = 285
3) 285 : 5 = 57
4) 285 + 57 = 342
5) 342 = 342/60 = 5 42/60

Պատ․ 5 ր 42 վ

921-ա,գ,ե․ Լուծե՛ք հավասարումը.

ա) x – 832 = 174,

174 + 832 = 1006

գ) 1405 – x = 108,

1405 – 108 = 1297

ե) x + 818 = 896,

896 – 818 = 78

922-ա,գ,ե․ Լուծե՛ք հավասարումը.

ա) x – 3/4 = 5/8,

5/8 + 6/8 = 1 3/8

գ) 3/10 – x = 4/5,

3/10 – 8/10 = -5/10

ե) x + 10 2/9 = 11 5/9,

11 5/9 – 10 2/9 = 1 1/3

923-ա,գ,ե․ Հավասարման արմա՞տն է արդյոք 3 թիվը.

ա) x – 3 = 0
գ) x – 5 = 0
ե) 7 – x = 0

924-ա,գ,ե․ Ո՞ր հավասարումների արմատն է 1 թիվը.

ա) 2 ⋅ x = 5
գ) x = 1
ե) 6 ⋅ x + 8 = 14

ՏՆԱՅԻՆ․

921-բ,դ,զ․ Լուծե՛ք հավասարումը.

բ) x – 303 = 27,

27 + 303 = 330

դ) 84 + x = 124,

124 – 84 = 40

զ) 2003 + x = 4561։

4561 – 2003 = 2558

922-բ,դ,զ․ Լուծե՛ք հավասարումը.

բ) x – 1/2 = 5/6,

5/6 + 1/2 = 1 1/2

դ) 1 2/3 + x = 4 7/9,

4 7/9 – 1 2/3 = 3 1/9

զ) 5 7/8 – x = 4 13/16:

5 7/8 – 4 13/16 = 1 1/16

923-բ,դ,զ․ Հավասարման արմա՞տն է արդյոք 3 թիվը.

բ) 3 – x = 0
դ) 2 ⋅ x = 6
զ) x = 6 – x

924-բ,դ,զ․ Ո՞ր հավասարումների արմատն է 1 թիվը.

բ) 4 ⋅ x = 0
դ) 7 ⋅ x = 7
զ) 8 – x = 7

894-գ․ Որոշե՛ք ուղղանկյան մակերեսը, որի չափումներն են՝

գ) a = 1 7/9 սմ, b = 2 3/16 սմ,
35/9 (3 8/9)

896․ Քառակուսին, որի մակերեսը 1 մ2 է, տրոհված է 36 հավասար քառակուսիների։ Ինչքա՞ն է այդպիսի քառակուսու կողմի երկարությունը։

1/6

901․ Սենյակի ծավալը 40 1/4 մ3 է, իսկ բարձրությունը՝ 2 1/2մ։ Գտե՛ք նրա
հատակի մակերեսը:

լուծում․
1) 41/4 : 10/4 = 41/10մ3

903․ Շինարարության համար ուղարկվող աղյուսներն ունեն հետևյալ
չափերը՝ 20 սմ, 15 սմ, 6 1/2սմ։ Բեռնատար մեքենայի մեջ տեղավորված
աղյուսների ծավալը 7 4/5մ3 է։ Քանի՞ աղյուս է ուղարկվել շինարարություն։

լուծում․
1) 20 * 15 * 6 1/2 = 1950
2) 7,800,000 : 1,950 = 4,000

909․ Եռանկյան կողմերից մեկը 26 սմ է, երկրորդը 3 անգամ փոքր է
երրորդից։ Գտե՛ք եռանկյան կողմերը, եթե նրա պարագիծը 62 սմ է։

Լուծում․
1) 62 – 26 = 36
2) 36 : 4 = 9
3) 9 * 3 = 27

913․ Նավակը գետի հոսանքի ուղղությամբ լողաց 3 ժամ, իսկ վերադարձավ
4 ժամում։ Նավակի սեփական արագությունը 14 կմ/ժ է։
Գտե՛ք գետի հոսանքի արագությունը։

լուծում․
4(14 – x) = 3(14 + x)
56 – 4x = 42 + 3x
56 – 42 – 4x = 42 + 3x – 42
56 – 42 = 14
14 : (4 + 3) = 2

պատ․ 2 կմ/ժ

ՏՆԱՅԻՆ․

894-բ․ Որոշե՛ք ուղղանկյան մակերեսը, որի չափումներն են՝

բ) a = 4 4/5սմ, b = 5 5/6սմ, 28

897․ Ուղղանկյունը, որի մակերեսը 1 մ2 է, տրոհված է 30 հավասար
ուղղանկյունների, որոնց լայնությունը 2 սմ է։ Ինչքա՞ն է այդպիսի
ուղղանկյան երկարությունը։

լուծում․
1) 10000 սմ² : 30 : 2սմ = 500 : 3 = 166 2/3սմ

900․ Որոշե՛ք ուղղանկյունանիստի ծավալը, եթե նրա չափումներն են՝
3 1/3սմ, 4 1/4սմ, 5 1/5սմ։ Գտե՛ք նաև նրա նիստերի մակերեսները և որոշե՛ք, թե նրանցից որի մակերեսն է ամենափոքրը։

10/3 * 17/4 * 26/5 = 10 * 17 * 26/3 * 4 * 5 = 17 * 13/3 = 221/3 = 73 2/3սմ³

10/3 * 17/4 = 85/6 = 14 1/6սմ²
26/5 * 10/3 = 52/3 = 17 1/3սմ²
17/4 * 26/5 = 221/10 = 22 1/10սմ²

902․ Ուղղանկյունանիստի ծավալը 60 սմ3 է, լայնությունը՝ 2 1/2սմ,
բարձրությունը՝ 3 1/3սմ։ Այդ ուղղանկյունանիստի բարձրությունը
փոքրացրել են 2 սմ-ով։ Ինչքա՞ն է ստացված ուղղանկյունանիստի
ծավալը։

60 = 5/2 * 10/3 * x = 25/3 * x
x = 60 / 25/3 = 60 * 3 / 25 = 36/5
3 1/3 – 2 = 1 1/3
36/5 * 5/2 * 4/3 = 36 * 5 * 4 / 5 * 2 * 3 = 12 * 2 = 24

910․ Երկու թվերի գումարը 220 է։ Թվերից մեկը մյուսից 4 անգամ մեծ
է։ Գտե՛ք այդ թվերը։

220 : 5 = 44
44 * 4 = 176

912․ Միևնույն ճանապարհը հեծանվորդն անցել է 2 ժամում, իսկ հետիոտնը՝
7 ժամում։ Գտե՛ք նրանց արագությունները, եթե հեծանվորդի
արագությունը 10 կմ/ժ-ով մեծ է հետիոտնի արագությունից։

7x = 2 * (x + 10)
7x = 2x +20
5x = 20
x = 4 կմ/ժ
y = 4+10 = 14 կմ/ժ

Միաբջիջ օրգանիզմները կազմված են ընդամենը մեկ բջջից, որտեղ տեղի են ունենում կենսական բոլոր գործընթացները:
Բազմաբջիջ օրգանիզմի յուրաքանչյուր բջիջ մասնագիտացված է և կատարում է որոշակի գործառույթ:
Միևնույն ծագում ունեցող, կառուցվածքով և գործառույթներով նման և միջբջջային նյութով միացած բջիջների խումբը կոչվում է հյուսվածք:
Բարձրակարգ բույսերում տարբերում են գոյացնող, հիմնական, ծածկող, փոխադրող և մեխանիկական հյուսվածքներ:
Գոյացնող հյուսվածքի բջիջները բույսի ամբողջ կյանքի ընթացքում բաժանվում են: Դրա շնորհիվ բույսն աճում է և՛ երկարությամբ, և՛ հաստությամբ:
Ծածկող հյուսվածքը պատում է բույսի բոլոր օրգանները՝ պաշտպանելով նրան անբարենպաստ պայմանների ազդեցությունից՝ չորացումից, գերտաքացումից և մեխանիկական վնասվածքներից:
Լրացուցիչ նյութեր՝ Հյուսվածքներ

Հարցեր
1. Ի՞նչ է հյուսվածքը:

Կարուծվացքով և գորձառույթներով նման միջբջջային նյութով բջիջների խումբ։

2. Ի՞նչ հյուսվածքներ ունեն բույսերը:

գոյացնող (աճելու համար),
ծածկող (պաշտպանվելու համար),
հիմնական (բոլոր բույսերի մեջ փափկացնող հյուսվածք՝ տերևի, ծաղկի, պտղի։),
փոխադրող (կարևոր նյութերի տարածման համար),
մեխանիկական (ամրության համար):

Պատմիր քո լսած բնության համերգի մասին։

ՀԱՄԵՐԳ
Մեղմ զեփյուռն է հանգիստ փչում,
Տերևներն են ծառի խշշում,
Ծաղիկներն են թույլ սվսվում,
Ալիքներն են հանդարտ ծփում,
Եվ հենց հովն է թեթև փչում,
Բնությունն իր երգն է երգում։

Առանձնացրու որևէ տող՝ որպես վերնագիր, ստեղծագործիր։

ՃՈԽ ՊԱՐԳԵՎ ԵՄ ԱՌԵԼ ՎԵՐՈՒՍՏ

Ճոխ պարգև եմ առել վերուստ,
Ունեմ ես սեր, տուն, ընտանիք,
Թո՛ղ չունենամ ոչ մի կորուստ,
Էլ չեմ ուզում ոչ մի բարիք։