• Դուրս գրել անծանոթ բառերը և գրել դրանց բացատրությունը բառարանի օգնությամբ:

հրաշագեղ – հրաշալի գեղեցկությամբ
սանձ – ձիու բերանի վրա դրվող մետաղյա ձող, որից ամրացված են փոկերը
վեհ – բարձր նպատակներ ունեցող, հետապնդող
շտեմարան – հացահատիկներ և ալյուր պահելու շենք՝ պահեստ

• Եթե դու լինեիր հոր փոխարեն, ո՞րը կընտրեիր, ինչու՞:

Գիտության լույսը։ Առանց գիտելիքի մարդիկ ոչ մի բան չեն հասկանալու և ոչ մի բանի չեն հասնելու։

• Եթե քեզ հանձնարարեին այդ պատասխանատու գործը, ինչո՞վ կլցնեիր ամբարը, ինչու՞:

Եթե երկրի համար է՝ փող։ Փողը հնարավորություն է տալիս մարդկանց ստիպել, որ աշխատեն։
Եթե աշխարհի համար է՝ ջուր։ Առանց ջրի կյանք չկա, Կենդանիները, մարդիկ և բույսերը չեն կարող ապրել։ Մարդիկ ոչ միայն խմում են ջուրը, այլ ջրով մաքրվում են։

Մեկ վեգետատիվ շրջանում զարգացող ցողունն իր տերևներով և բողբոջներով կոչվում է ընձյուղ: Ընձյուղն ապահովում է բույսի օդային սնուցումը:
Ցողունն ունի հիմնականում փոխադրող գործառույթ: Ջուրը և նրա մեջ լուծված հանքային աղերը ցողունի անոթներով արմատներից տեղափոխվում են դեպի տերևներ, իսկ տերևներից մաղանման խողովակներով տեղափոխում են սինթեզված նյութեր: Ցողունը պահում է իր վրայի տերևները, ծաղիկները և պտուղները՝ իրականացնելով հենարանային գործառույթ: Ցողունը կարող է կուտակել պահեստային սննդանյութեր՝ կատարելով պաշարող գործառույթ: Ցողունի միջոցով ընձյուղն իր տերևները և բողբոջները ուղղում է դեպի լույսը:

Տերևները կազմված են տերևաթիթեղից, որը ցողունին միացած է տերևակոթով: Որոշ բույսերի տերևներ չունեն արտահայտված տերևակոթ:
Ցողունի վրա տերևները սովորաբար այնպես են դասավորված, որ միմյանց վրա ստվեր չեն գցում:
Տերևի հիմնական գործառույթներն են օրգանական նյութերի սինթեզը, ջրի գոլորշիացումը:
Բողբոջը սաղմնային ընձյուղ է: Գարնան գալուն պես, բողբոջները բացվում են՝ առաջացնելով երիտասարդ տերևներ, ծաղիկներ, սկսվում է ընձյուղի աճը:

Լրացուցիչ նյութ՝ Ընձյուղի կառուցվածքը
Գրականության հղումը 105, 106 էջերը

Հարցեր և առաջադրանքներ՝

1. Ի՞նչ է ընձյուղը: Ո՞րն է ընձյուղի գլխավոր գործառույթը:

Մեկ վեգետատիվ շրջանում զարգացող ցողունն իր տերևներով և բողբոջներով կոչվում է ընձյուղ: Ընձյուղն ապահովում է բույսի օդային սնուցումը։

2. Ի՞նչ նշանակություն ունեն տերևները և ի՞նչ տիպի են լինում:

Տերևի հիմնական գործառույթներն են օրգանական նյութերի սինթեզը, ջրի գոլորշացումը:
Տերևները լինում են պարզ և բարդ։
Պարզ տերևները տերևակոթին միացած ունեն միայն մեկ տերևաթիթեղ։
Բարդ տերևները տերևակոթին միացած ունեն մի քանի տերևաթիթեղներ։

3. Ի՞նչ գործառույթներ է կատարում ցողունը:

Ցողունն կատարում է փոխադրող գործառույթ՝ ջուրը և իրա հետ լուծված հանքային աղերը տալիս է տերևներին, և տերևներից վերցնում է սինթեզված նյութեր։

Օրգանը մարմնի մաս է, որն ունի որոշակի կառուցվածք, ձև և տեղ օրգանիզմում: Արմատը և ընձյուղը (ցողունն՝ իր վրա դասավորված տերևներով և բողբոջներով ) բույսի վեգետատիվ օրգաններն են: Դրանք ապահովում են բույսի սննդառությունը, շնչառությունը, աճն ու զարգացումը, ինչպես նաև վեգետատիվ բազմացումը:
Ծաղիկը, պտուղը և սերմը բույսի գեներատիվ (սեռական ) բազմացման օրգաններն են:
Արմատ: Արմատներով բույսն ամրանում է հողին: Արմատի բազմաթիվ ճյուղավորումները ձևավորում են արմատային համակարգը: Այն կազմված է գլխավոր, հավելյալ և կողքային արմատներից: Գլխավոր արմատը զարգանում է սերմի սաղմնային արմատիկից, իսկ հավելյալ արմատները՝ ցողունի ստորին մասից, երբեմն նաև տերևներից: Գլխավոր և հավելյալ արմատներից առաջանում են կողքային արմատներ:
Արմատային համակարգը լինում է առանցքային՝ լավ զարգացած գլխավոր արմատով:
Արմատային համակարգը ոչ միայն բույսն ամրացնում է հողին կլանում է ջուր և նրա մեջ լուծված հանքային աղեր:
Լրացուցիչ՝ Ծաղկավոր բույսերի օրգանները
Ծաղկի կառուցվածքը, Գրականության հղումը

Հարցեր՝

1. Ուսումնական նյութ պատրաստիր ծաղկի կառուցվածքի մասին:

Հղում

2.Որո՞նք են բույսի վեգետատիվ և գեներատիվ օրգանները և ի՞նչ գործառույթ են կատարում:

Վեգետատիվ օրգանները ապահովում են բույսի սննդառությունը, շնչառությունը, աճն ու զարգացումը։
Ծաղիկը, պտուղը և սերմը գեներատիվ օրգաններն են, և բույսի մասեր են։

3.Որո՞նք են արմատի գործառույթները:

Բույսը հողին ամրացնել, հողից ջուր և հանքային աղեր կլանել։

1053. Տասնորդական կոտորակում ստորակետից առաջ գրված է վեց
թվանշան։ Եթե այդ կոտորակը բաժանենք 1000000‐ի, ապա ինչի՞
հավասար կլինի ստացված կոտորակի ամբողջ մասը։

0:

1055. Գործվածքի 1 մետրն արժե 8,5 հազար դրամ: Ի՞նչ կարժենա այդ
գործվածքի 10 մետրը:

10 * 8,5 = 85
85 հազար դրամ:

1066. Երկուլիտրանոց և երեքլիտրանոց անոթներով տեղափոխում են
80 լ արևածաղկի ձեթ։ Երկուլիտրանոց անոթների քանակը
նույնն է, ինչ որ երեքլիտրանոցներինը։ Ընդամենը քանի՞ անոթ է
օգտագործված։

լուծում.
1) 80 : (2 + 3) = 16
2) 16 * 2 = 32

ստուգում․
16 * 2 + 16 * 3 = 80

պատ․ 32

1067. Կոորդինատային հարթության վրա գծե՛ք ABCD քառանկյուն՝
A (–2, +1), B (0,+3), C (+3, 0), D (+1,–2) գագաթներով։

1068. Թեյամանի և երեք բաժակների տարողությունը 1300 գ է։
Թեյամանի տարողությունը 500 գ-ով ավելի է, քան բաժակինը։
Ինչքա՞ն են թեյամանի և բաժակի տարողությունները։

լուծում․
1) (1300 – 500) : 4 = 200
2) 200 + 500 = 700

պատ․
թեյաման = 700 գ
բաժակ = 200 գ

ՏՆԱՅԻՆ․

1054․ Տասնորդական կոտորակում ստորակետից հետո գրված է երեք
թվանշան։ Ո՞րն է այն ամենափոքր կարգային միավորը, որով
պետք է բազմապատկել այդ կոտորակը, որպեսզի ստացվի
ամբողջ թիվ։

1000:

1056․ 100 կգ կոնֆետի համար վճարել են 72,5 հազար դրամ: Ի՞նչ արժե
այդ կոնֆետի 1 կիլոգրամը:

լուծում․
1) 72,5 : 100 = 0,725

պատ․ 0,725 հազար դրամ

1060-ա,գ,ե․ Աստղանիշի փոխարեն տեղադրե՛ք թվաբանական գործողությունների
նշաններից մեկը ( + , – , ⋅ , ։ ), որպեսզի ստացվի հավասարություն.

ա) 5 ∗ 2 = 49 ∗ 7

5 + 2 = 49 : 7

գ) 6 ∗ 7 = 24 ∗ 11

6 + 7 = 24 – 11

ե) 18 ∗ 10 = 2 ∗ 4

18 – 10 = 2 * 4

1049-ա,գ,ե,է․ Կատարե՛ք բաժանում.

ա) 35,707 ։ 10 = 3,5707
գ) 1,765 ։ 1000 = 0,001765
ե) 673,1 ։ 1000 = 0,6731
է) –300 ։ 10000 = -0,03

1050-ա,գ,ե․ Լուծե՛ք հավասարումը.

ա) 14,32 ⋅ x = 143,2
x = 10
գ) 503 = 50,3 ⋅ x
x = 10
ե) 80,45 : x = 8,045
x = 10

1051-ա,գ,ե․ Գրե՛ք այն թիվը, որը 100 անգամ մեծ է տրված թվից.

ա) 81,2 * 100 = 8120
գ) 0,002 * 100 = 0,2
ե) 6,29 * 100 = 629

1052-ա,գ,ե․ Գրե՛ք այն թիվը, որը 100 անգամ փոքր է տրված թվից.

ա) 36,62 : 100 = 0,3662
գ) 1,7 : 100 = 0,017
ե) 0,003 : 100 = 0,00003

1064․ ABC եռանկյան AB կողմը BC կողմից մեծ է 15 սմ-ով, իսկ AC
կողմը AB կողմից փոքր է 5 սմ-ով։ Գտե՛ք ABC եռանկյան պարագիծը,
եթե |AB| = 40 սմ:

լուծում․
1) 40 – 15 = 25
2) 40 – 5 = 35
3) 35 + 25 + 40 = 100

ՏՆԱՅԻՆ.

1049-բ,դ,զ,ը. Կատարե՛ք բաժանում.

բ) 0,98 ։ 100 = 0,0098
դ) 2 ։ 10 = 0,2
զ) 829 ։ 100 = 8,29
ը) –0,06 ։ 10 = -0,006

1050-բ,դ,զ. Լուծե՛ք հավասարումը.

բ) 0,4 ⋅ x = 40
x = 40 : 0,4 = 100
դ) 2,7 = 270 : x,
x = 270 : 2,7 = 100
զ) 11,03 = 110,3 : x
x = 110,3 : 11,03 = 10

1051-բ,դ,զ. Գրե՛ք այն թիվը, որը 100 անգամ մեծ է տրված թվից.

բ) 0,1 * 100 = 10
դ) 125,1 * 100 = 12510

1052-բ,դ,զ. Գրե՛ք այն թիվը, որը 100 անգամ փոքր է տրված թվից.

բ) 81,543 : 100 = 0,81543
դ) 22,44 : 100 = 0,2244

1061. Ի՞նչ թվանշաններ կարելի է տեղադրել աստղանիշի փոխարեն,
որպեսզի 4*6/486 գրառումը լինի կանոնավոր կոտորակ։

1, 2, 3, 4, 5, 6, 7:

Կենդանի օրգանիզմները բաժանվում են երկու խմբի՝ նախակորիզավորերի և կորիզավորների:
Նախակորիզավոր են բակտերիաները և կապտականաչ ջրիմուռները: Դրանց բջիջներում ձևավորված կորիզ չկա: Սնկերի, բույսերի և կենդանիների բջիջներն ունեն ձևավորված կորիզ: Դրանք կորիզավորներ են:
Բջիջներն ունեն տարբեր չափեր և ձևեր: Դրանք հիմնականում տեսանելի են մանրադիտակով: Մարդու օրգանիզմը կազմված է մոտավորապես 200 տեսակի բջիջներից:

Կորիզավոր բջիջը կազմված է բջջաթաղանթից, ցիտոպլազմայից և կորիզից:
Բջջաթաղանթը կատարում է պաշտպանական դեր: Նրա միջով բջիջ են ներթափանցում ջրում լուծված որոշակի նյութեր, և հեռացվում են բջջի համար ոչ պիտանի նյութերը: Բջջաթաղանթի ներքին շերտը պլազմային թաղանթն է: Բույսերի բջիջների պլազմային թաղանթն արտաքինից ունի ամուր բջջապատ:
Պլազմային թաղանթի տակ անգույն, մածուցիկ, կիսահեղուկ ցիտոպլազման է: Ցիտոպլազմայում են տեղակայված բջջի օրգանոիդները և կորիզը:
Բջջի ամենախոշոր բաղադրամասը կորիզն է, որը սովորաբար լինում է բջջի կենտրոնում:
Բուսական բջիջներին բնորոշ են հատուկ օրգանոիդներ՝ պլաստիդներ: Բույսերի տերևներում կան կանաչ պլաստիդներ, որոնք տերևներին կանաչ գույն են տալիս: Գազարի բջիջներում պարունակվում են նարնջագույն պլաստիդներ, հասունացած պտուղներում՝ կարմիր, դեղին պլաստիդներ: Բույսի անգույն մասերում՝ արմատներում, պալարներում, պարունակվում են անգույն պլաստիդներ:
Բջջին բնորոշ է կիսվելու ունակությունը: Այդ կերպ բջիջները բազմանում Է: Այս երևույթը բոլոր կենդանի օրգանիզմների վերարտադրման հիմքն է:
Դիտեք՝ տեսանյութը

Հարցեր՝

1. Որո՞նք են բջջի հիմնական կառուցվածքային մասերը:

բջջաթաղանթ,
ցիտոպլազմ,
կորիզից։

2. Ի՞նչ գույնի պլաստիդներ կան բուսական բջջում:

տերևներում կան կանաչ պլաստիդներ, որոնք տերևներին կանաչ գույն են
տալիս։ Գազարի բջիջներում՝ նարնջա գույն պլաստիդներ, հասունացած պտուղներում՝
կարմիր, դեղին պլաստիդներ։

3. Որտե՞ղ կարելի է հանդիպել բակտերիաների: Ի՞նչ գիտեք բակտերիաների մասին: Ի՞նչ օրգանիզմներ են դրանք: Տեսանյութ պատրաստիր:

1039․ Ինքնաթիռը երկու քաղաքների միջև եղած հեռավորությունն
անցել է 3 ժ 20 ր‐ում։ Եթե ինքնաթիռի արագությունը 200 կմ/ժ‐ով
ավելին լիներ, ապա նույն հեռավորությունը այն կանցներ
2 ժ 30 ր‐ում։ Որքա՞ն էին ինքնաթիռի արագությունը և քաղաքների
հեռավորությունը։

Լուծում․
3 1/3x = 2 1/2(x + 200)
3 1/3x = 2 1/2x + 500
3 1/3x – 2 1/2x = 500
500 = 5/6
500 * 6/5 = 600
600 * 3 1/3 = 2000

պատ․ Արագություն = 600կմ/ժ
հեռավորություն = 2000 կմ

1041․ Մի բանվորը, աշխատելով մենակ, կարող է ավարտել տրված
աշխատանքը 9 օրում, իսկ մյուսը՝ 12 օրում։ Միասին աշխատելով՝
աշխատանքի ո՞ր մասը կկատարեն բանվորները 1 օրում։

լուծում․
1/9 = 4/36
1/12 = 3/36
3/36 + 4/36 = 7/36

1047-ա,գ,ե․ Կատարե՛ք բազմապատկում.

ա) 65,103 ⋅ 10 = 651,03
գ) 7,393 ⋅ 10000 = 73930
ե) –59,32 ⋅ 10 = -593,2

1048-ա,գ,ե․ Ճի՞շտ է, որ`

ա) 75,30 = 75,3
գ) 96 = 96,0
ե) 40,3 = 40,300,

1057․ Քառանիշ բնական թիվը, որի գրառումը վերջանում է 3
թվանշանով, 1013‐ից փոքր է։ Ո՞րն է այդ թիվը։

1003

ՏՆԱՅԻՆ․

1047-բ,դ,զ․ Կատարե՛ք բազմապատկում.

բ) 0,329 ⋅ 1000 = 329
դ) 0,999 ⋅ 100 = 99,9
զ) –0,00018 ⋅ 100 = 0,018

1048-բ,դ,զ․ Ճի՞շտ է, որ`

բ) 1,64 = 1,6400
դ) 10,08 = 10,8
զ) 17 = 170

1058․ Մի երևակայական երկրում գիտեն գրել միայն 2 և 8
թվանշանները։ Քանի՞ միանիշ, երկնիշ և եռանիշ բնական թվեր
կարող են գրվել այդ երկրում։

2, 8, 22, 28, 88, 82, 222, 228, 288, 282, 888, 882, 822, 828:
^{1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14}

1059-ա,գ․ Կատարե՛ք գործողությունները.

ա) (228 ։ 19 + 910) ⋅ (728 ։ 182 + 85) = 82058
գ) (522 ։ 18 + 2440) ⋅ (3444 ։ 12 + 78) = 901185

Կենդանի օրգանիզմների և շրջակա միջավայրի միջև մշտապես տեղի է ունենում նյութերի և էներգիայի փոխանակություն: Բոլոր կենդանի օրգանիզմները սնվում են, աճում, զարգանում, շնչում և մահանում:
Կենդանի օրգանիզմները կազմված են բջիջներից, որոնցից կազմավորվում են օրգանիզմի առանձին օրգաններ և ամբողջական օրգանիզմը:

Կենդանի բջջի բաղադրության մեջ 80 %-ը կազմում է ջուրը: Ջուրը լավ լուծիչ է, նրա մեջ լուծվելով նյութերը, բջիջ են ներթափանցում: Նյութափոխանակության արգասիքները հեռանում են նույնպես ջրի միջոցով:
Կենդանի բջիջները պարունակում են նաև քիչ քանակությամբ հանքային աղեր, ինչպես նաև օրգանական նյութեր՝ սպիտակուցներ, ճարպեր, ածխաջրեր:
Բջջում ջրից հետո մեծ քանակություն են կազմում սպիտակուցները: Մազը, եղունգը, փետուրը, ճանկը, գրեթե ամբողջովին կազմված են սպիտակուցներից:
Օրգանական նյութերից օրգանիզմում կարևոր դեր ունեն ածխաջրերը: Դրանցից են գլյուկոզը, սախարոզը, թաղանթանյութը: Ածխաջրերը օրգանիզմն ապահովում են էներգիայով:
Օրգանիզմին անհրաժեշտ էներգիայի 30 %-ն ապահովում են ճարպերը: Օրինակ՝ արջերը, ձմեռային երկարատև քուն մտնելով, գոյատևում են կուտակած ճարպերի շնորհիվ: Նուկլեինաթթուները պահպանում են օրգանիզմի ժառանգական հատկանիշները:
Լրացուցիչ տեղեկություններ՝ Բջջի մասին

Հարցեր՝

1. Ի՞նչ է բջիջը:

Բջիջները կենդանի օրգանիզմ կազմող միավորներ են։ Բջջային կառուցվածքը ունի 80% ջուր։ Բջջի բաղադրության մեծ մասը (մոտ 98 %) կազմում են թթվածինը, ածխածինը , ջրածինը, ազոտը, Իսկ 1-1․5%ը հանքային աղեր։ Կենդանի բջիջները պարունակում են նաև օրգանական նյութեր՝ սպիտակուցներ, ածխաջրեր, ճարպեր և այլն։ Օրգանական նյութերից օրգանիզմում կարևոր դեր ունեն ածխաջրերը (գլյուկոզը, սախարոզը, թաղանթանյութը)։ Ածխաջրերի կենդանի օրգանիզմներին էներգիա են տալիս։

2. Պատրաստել տեսադասեր:

Կայծակ: Երկու տարանուն լիցքերով լիցքավորված մարմինները մոտեցնելիս առաջանում է կայծ, և ճայթուն է լսվում: Այս երևույթն անվանում են էլեկտրական պարպում: Յուրաքանչյուրս երկնակամարի վրա տեսել ենք կայծակի բռնկումը և լսել ենք որոտի խլացուցիչ ձայնը:
Կայծակի երկարությունը հասնում է մի քանի կիլոմետրի: Կայծային պարպման ժամանակ առաջանում է ձայնային ալիք՝ որոտ:

Կայծակը բնության ահեղ երևույթներից է, և նրա հարվածը խիստ վտանգավոր է: Այն ավելի հաճախ հարվածում է Երկրի մակերևույթից վեր խոյացող առարկաներին, առանձին շինություններին, միայնակ ծառերին, կենդանիներին և մարդկանց:
Շենքերը կայծակի հարվածից պաշտպանում են հատուկ սարքերի՝ շանթարգելի օգնությամբ: Շանթարգելը մետաղյա ձող է, որն ամրացվում է շինության պատի երկայնքով: Ձողի վերին՝ սրածայր մասը պաշտպանվող շենքից բարձր է: Ձողի ստորին մասին զոդակցում են պղնձյա թիթեղ, որը թաղում են հողի մեջ (հողակցում): Ամպրոպաբեր ամպերից էլեկտրական լիցքերը շանթարգելի միջով անցնում են հողի մեջ՝ չվնասելով շինությունը:
Եթե փոթորկի ժամանակ գտնվում ենք բաց երկնքի տակ կամ բաց տարածքում, կայծակից պաշտպանվելու համար պետք է հեռու մնալ երկնասլաց առարկաներից, մետաղյա շինություններից, միայնակ ծառերից, խոտի դեզերից և ժայռերից:
Փոթորկի ժամանակ շատ կարևոր է ոչ միայն տեղանքի ճիշտ ընտրությունը, այլև մարմնի ճիշտ կեցվածքը: Վտանգավոր է պառկելը: Կարող եք տուժել ոչ թե անմիջական հարվածից, այլ գետնի էլեկտրական դաշտից, որն առաջանում է, երբ կայծակը հարվածում է մոտական ծառին կամ այլ բարձրադիր առարկայի:

Հարցեր՝

1.Ինչպե՞ս է առաջանում կայծակը: Ի՞նչ է որոտը:

Կայծակը առաջանում է էլեկտրական պարպումից։ Որոտը այն ձայնն է, որը հետևում է կայծակին։

2. Ի՞նչ է շարթարգելը, և ինչպե՞ս է այն շինությունները պաշտպանում կայծակի հարվածից:

Այն մի մետաղյա ձող է, որը ամրացվում է շենքի վրա։ Կայծակը խփում է շանթարգելին և պարպվում գետնի մեջ։ Այսպիսով այդ էլեկտրական ուժեղ լիցքը շենքին հարվածելու կամ հրդեհ առաջացնելու փոխարեն մտնում է գետնի մեջ։

3. Կայծակի ժամանակ ինչպե՞ս պետք է վարվեք, եթե հայտնվել եք բաց տարածքում:

Պետք է հեռու մնալ երկնասլաց առարկաներից, մետաղյա շինություններից, միայնակ ծառերից, խոտի դեզերից և ժայռերից:

Որոշ մարմիններ երկար ժամանակ պահպանում են իրենց մագնիսական հատկությունները, դրանք կոչվում են հաստատուն մագնիսներ, կամ մագնիսներ:
Մագնիսները լինելով իրարից հեռու, էլեկտրականացած մարմինների նման կարող են փոխազդել: Պողպատը, կոբալտը, երկաթը և մի քանի այլ համաձուլվածքներ մագնիսական երկաթաքարի հետ շփվելիս ձեռք են բերում մագնիսական հատկություններ:

Երկաթի, նիկելի և մի քանի այլ մետաղների համաձուլվածքներից պատրաստում են ուժեղ մագնիսական հատկություններով օժտված մագնիսներ:
Մագնիսի այն մասերը, որտեղ մագնիսական ազդեցությունն առավել ուժեղ է, անվանում են մագնիսական բևեռներ:
Ուժեղ տաքացման ժամանակ մագնիսները կորցնում են իրենց մագնիսական հատկությունները: Այս երևույթը կոչվում է ապամագնիսացում:
Մագնիսների օգտագործման բնագավառը լայն է: Մագնիսներ կան մանկական խաղալիքներում, բարձրախոսներում, հեռախոսներում: Կիրառվում են տեխնիկայի շատ բնագավառներում, կենցաղում, բժշկության մեջ:
Ծանոթ ենք կողմնացույցին: Կողմնացույցի մագնիսական սլաքը փոքր է, հաստատուն մագնիս է, որը կողմնացույցի հիմնական մասն է: Կողմնացույցի աշխատանքը պայմանավորված է նրանով, որ Երկիրը նույնպես մագնիս է՝ իր մագնիսական բևեռներով: Կողմնացույցի սլաքի հյուսիսային բևեռը ձգվում է Երկրի մագնիսական հարավային բևեռի կողմից՝ որպես տարանուն բևեռներ և ուղղվում դեպի այն: Այդ պատճառով կողմնացույցի սլաքի հարավային բևեռը ուղղվում է Երկրի մագնիսական Հյուսիսային բևեռի կողմը:

Լրացուցիչ նյութ հաստատուն մագնիսի մասին

Հարցեր

1. Ո՞ր մարմինն է կոչվում հաստատուն մագնիսներ:

Մարմիններ, որոնք երկար ժամանակ պահպանում են իրենց մագնիսական հատկությունները։

2. Մագնիսի ո՞ր մասերն են անվանում բևեռներ:

Մագնիսի այն մասը, որտեղ մագնիսական ազդեցությունն ամենաուժեղն է։

3. Ինչպե՞ս են մագնիսները փոխազդում միմյանց հետ:

Հարավային և հյուսիսային բևեռները իրար ձգում են, իսկ նույնանուն բևեռները իրարից վանվում են։

4․ Փոքրիկ տեսադաս կամ տեսանյութ պատրաստիր: