Աշուն

Աշնան օրերն են հասել,
Իջել է ամպը սարին,
Եւ հրաժեշտ է ասել,
Կռունկը մեր աշխարհին:

Բարդին էլ չի սոսափում
Արագիլի թեւի տակ,
Դեղին թերթեր է թափում
Առվակի մեջ կապուտակ:

Կարմիր խարույկ է կարծես
Ծեր տանձենին անտառի,
Թվում է, թե մոտ վազես,
Ձեռք ու ոտքդ կվառի…

Քամին շատ էր թափառել,
Պարապ-սարապ թեւը կախ,
Բայց արդեն գործ է ճարել,
Տեսեք ինչքան է ուրախ:

Առաջանդրանքներ

Բարդին ինչ տրամադրություն ունի:

Բարդին տերևները թափել է, պատրաստում է ձմռանը, և առաջվա պես ուրախ չէ։

Կարո՞ղ ես ասել ինչ տարբերություն կա պարապ-սարապ թևը կախ և ուրախ քամիների միջև:

Պարապ սարապ թևը կախ քամին դատարկ պտտվում է, իսկ ուրախ աշնան քամին վերցնում է տերևները և պտտում օդում։

Ամենաշատ գույները բանաստեղծության ո՞ր քառատողում (տան մեջ) ես տեսնում: Ասածներդ հիմնավորիր մեջբերումներով:

Բարդին էլ չի սոսափում
Արագիլի թեւի տակ,
Դեղին թերթեր է թափում
Առվակի մեջ կապուտակ:

Բարդու դեղին տերևները թափվում են կապույտ առվակի մեջ։

109-ա,գ,ե,է․ Գտեք միանդամի և բազմանդամի արտադրյալին հավասար բազմանդամը․

ա) (a + 3)7 =
7a + 21
գ) a(x-y) =
ax – ay
ե) (a + b – c)2 =
2a + 2b – 2c
է) x(x – y + c) =
x² – xy + xc

110-ա,գ,ե,է․ Գտեք միանդամի և բազմանդամի արտադրյալին հավասար բազմանդամը․

ա) (-2)(x + y) =
(-2x) + (-2y)
գ) 3ab(a² – 2a + 1) =
3aba² – 3ab2a + 3ab1
3a³b – ba²b + 3ab
ե) (x² + 2xy + y²)(-12xy³) =
-12xy³x² + -12xy³2xy + -12xy³y² =
-12x³y³ + -24x²y⁴ + -12xy⁵ =
-12x³y³ – 24x²y⁴ – 12xy⁵ =
է) (-abc)(ab + ac + bc) =
-abcab + -abcac + -abcbc =
-a²b²c + -a²bc² + -ab²c² =
-a²b²c – a²bc² – ab²c²

111-ա,գ,ե,է․ Ձևափոխեք արտահայտությունը կատարյալ տեսքի բազմանդամի․

ա) 2(a + b) + 4(a + b) =
2a + 2b + 4a + 4b =
6a + 6b
գ) 4 – 2(x + 1) =
4 – 2x + 2 * 1 =
4 – 2x + 2 =
2 – 2x
ե) 2 (a − b) − 3 (a + b) =
2a – 2b – 3a – 3b =
-a – b
է) 3a² − a (3a − 4b) − 2 (b − 4a) =
3a2 – 4a + 4ab – 2b + 8a

ՏՆԱՅԻՆ․

109-բ,դ,զ,ը․ Գտեք միանդամի և բազմանդամի արտադրյալին հավասար բազմանդամը․

բ) (x – y) 10 =
10x – 10y
դ) a (a + b) =
a² + ab
զ) (a – b)(-6) =
-6a + 6b
ը) (a – b) 5a =
5a² – 5ab

110-բ,դ,զ,ը․ Գտեք միանդամի և բազմանդամի արտադրյալին հավասար բազմանդամը․

բ) (7 + 3y – x²y)(-2xy) =
-2xy7 – 2xy3y + 2xyx²y =
-14xy – 6xy² + 2x³y²
դ) 2a (x + y) =
2ax + 2ay
զ) 21a²b⁵ (a³ − 4ab² − b²) =
21a²b⁵a³ − 21a²b⁵4ab² − 21a²b⁵b² =
21a⁵b⁵ – 84a³b⁷ – 21a²b⁷
ը) (a − b) 5a =
5aa – 5ab =
5a² – 5ab

111-բ,դ,զ,ը․ Ձևափոխեք արտահայտությունը կատարյալ տեսքի բազմանդամի․

բ) 4 (x − y) + 7 (x − y) =
4x – 4y + (7x – 7y) =
4x – 4y + 7x – 7y =
11x – 11y =
դ) 2a − 3 (b − a) =
2a – 3b + 3a =
5a – 3b
զ) a (x − y) − b (x + y) =
ax – ay – bx – by
ը) 2ab (a + 2b) − 3ab² (a − 4) =
2aba + 2ab2b − 3ab²a + 3ab²4 =
2a²b + 4ab² – 3a²b² + 12ab²

1. Շրջապատից մեկուսացված մարմինը կփոխի՞ իր արագությունը,թե ոչ:

Ոչ, որովհետև եթե մարմնի վրա այլ մարմիններ չեն ազդում, մարմինը չի փոխում իր արագությունը։

2. Բերել մարմինների փոխազդեցության օրինակներ․

Վոլեյբոլ խաղը մարմնի վրա փոխազդեցության օրինակ է։ Մարդը շարժվում և նետում գնդակը, այսինքն անշարժ վիճակից գնդակը անցնում է շարժման, իսկ դիմացինը գնդակը հետ շպրտելով, փոխում է գնդակի շարժման ուղղությունը։-

3. Մարմնի ո՞ր հատկությունն է կոչվում իներտություն։

Իներտությունը ամեն մարմնի այն հատկությունն է, որ ակնթարթորեն մարմնի արագությունը չի լինի փոխել՝ միշտ որոշ ժամանակ է անհրաժեշտ։

4. Ո՞ր մեծությունն են անվանում մարմնի զանգված։

Զանգվածը իներտության քանակական չափն է։

5. Ինչպե՞ս կարելի է չափել մարմնի զանգվածը։

մարմնի զանգվածը չափում են այն համեմատության մեջ դնելով չափանմուշի հետ, սովորաբար դա անում են կշեռքով։

6. Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում զանգվածը։

կիլոգրամ, գրամ, տոննա, ցենտներ, միլիգրամ

7. Ի՞նչն է զանգվածի չափանմուշը միավորների ՄՀ-ում

պլատինի և իրիդիումի համաձուլվածքից պատրաստված գլանաձև չափանմուշի զանգվածը

ա. ծանոթացում զանգվածի չափման գործիքների հետ

բ. ծանոթացում կշռման կանոնների հետ

գ. տարբեր մարմինների զանգվածների որոշումը լծակավոր կշեռքի և կշռաքարերի միջոցով

Սովորել Է.Ղազարյանի դասագրքից էջ 43-ից էջ48 Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից էջ26-ից մինչև էջ29-ը:

99-ա,գ,ե,է,թ․ Ձևափոխեք ար․տահայտությունը կատարյալ տեսքի բազմանդամի․

ա) (5a² – 4a) – (2a² + 5a) =
3a² – 9a
գ) (a + b + c) + (a – b + c) =
2a + 2c – b
ե) (7a – 3b) – (5a + 3b) – (a – 5b) =
7a – 3b – 5a – 3b – a + 5b =
a – b
է) 43x – 19y – (15x – 34y) + (9x – 7y) =
43x – 19y – 15x + 34y + 9x – 7y =
37x + 8y
թ) 5 – 7a – (8 – 6a) + (5 + a) =
5 – 7a – 8 + 6a + 5 + a =
5 – 8 + 5 =
10 – 8 =
2x`

100-ա,գ․ Ձևափոխեք արտահայտությունը կատարյալ տեսքի բազմանդամի․

ա) (x² + 4x) + (x² − x + 1) − (x² − x) =
x² + 4x + x² – x + 1 – x² + x =
x² + 4x + 1
գ) (x² − 3x + 2) − (−2x − 3) =
x² – 3x + 2 + 2x + 3 =
x² – x + 5

102-ա,գ․ Պարզեցրեք․

ա) (2a²b − 10b³) − (4a²b − 12b³) =
2a²b − 10b³ – 4a²b + 12b³ =
2b³ – 2a²b
գ) 12ab − 30bc − 3cx − (15bc + 9cx) =
12ab – 30bc – 3cx – 15bc – 9cx =
12ab – 45bc – 12cx

ՏՆԱՅԻՆ․

99-բ,դ,զ,ը․ Ձևափոխեք արտահայտությունը կատարյալ տեսքի բազմանդամի․

բ) (3x – 5x³) – (7x³ – 4x) =
3x – 5x³ – 7x³ + 4x =
7x – 12x³
դ) (x – y + n) + (x – y – n) =
x – y + n + x – y – n =
2x – 2y
զ) (8x – 5) + (3x – 7) – (9x – 11) =
8x – 5 + 3x – 7 – 9x + 11 =
2x – 1
ը) 48a – (2a – 2b) – (14b – 28a) + (24b – 18a) =
48a – 2a + 2b – 14b + 28a + 24b – 18a =
56a + 12b

100-բ,դ. Ձևափոխեք արտահայտությունը կատարյալ տեսքի բազմանդամի․

բ) (a⁵ + 5a² + 3a − a) − (a³ − 3a² + a) =
a⁵ + 5a² + 3a − a − a³ + 3a² – a =
8a² + a + a⁵ – a³
դ) (abc + 1) + (-1 – abc) =
abc + 1 – 1 – abc =
0

102-բ,դ,ե,զ. Պարզեցրեք․

բ) (3xy² + 7x²y) − (2xy² − 6x²y) =
3xy² + 7x²y − 2xy² + 6x²y =
xy² + 13x²y
դ) (10abc − 8bcx − 21cxy) − (−6abc + bcx − cxy) =
10abc − 8bcx − 21cxy + 6abc – bcx + cxy =
16abc – 9bcx – 20cxy
ե) (0,6ab − 0,5bc + cx) − (2,5bc − 0,5ab − cx) =
0,6ab − 0,5bc + cx − 2,5bc + 0,5ab + cx =
2cx + 1,1ab – 3bc
զ) (1/2 x²y² – 2/3 ab – 5/6 a²b – 1) – (a²b – 1/3 x²y² + 1/12 ab – 1/4) =
1/2x²y² – 2/3ab – 5/6a²b – 1 – a²b + 1/3x²y² – 1/12ab + 1/4 =
5/6x²y² – 3/4ab – 1 5/6a²b – 3/4

96-ա,գ․ Գտեք տված բազմանդամների գումարը հանդիսացող բազմանդամը․

ա) 3a + (a + 2b) = 4a + 2b
գ) (3 – 2a) + (-5a – 7) = -4 – 7a

97-ա,գ․ Գտեք տված բազմանդամների տարբերություն հանդիսացող բազմանդամը․

ա) a + b – 4a = b – 3a
գ) (4b + 2) – (5 – b) = 5b – 3

98-ա,գ․ Բացեք փակագծերը և պարզեցրեք ստացված արտահայտությունը․

ա) (5a + 3) – (a + b) = 4a + 3 – b
գ) (2a + b) – (a + 2b) = a – b

99-ա,գ,ե,է,թ․ Ձևափոխեք արտահայտությունը կատարյալ տեսքի բազմանդամի․

ա) (5a² – 4a) – (2a² + 5a) =
3a² – 9a
գ) (a + b + c) + (a – b + c) =
2a + 2c – b
ե) (7a – 3b) – (5a + 3b) – (a – 5b) =
7a – 3b – 5a – 3b – a + 5b =
a – b
է) 43x – 19y – (15x – 34y) + (9x – 7y) =
43x – 19y – 15x + 34y + 9x – 7y =
37x + 8y
թ) 5 – 7a – (8 – 6a) + (5 + a) =
5 – 7a – 8 + 6a + 5 + a =
5 – 8 + 5 =
10 – 8 =
2x`

ՏՆԱՅԻՆ․

96-բ,դ․ Գտեք տված բազմանդամների գումարը հանդիսացող բազմանդամը․

բ) 7x + (2 – 3x) =
7x + 2 – 3x =
4x + 2
դ) (3x – y) + (-2x + 4y) =
3x – y + -2x + 4y =
x + 3y

97-բ,դ․ Գտեք տված բազմանդամների տարբերություն հանդիսացող բազմանդամը․

բ) 6x – (4 – 7x) =
6x – 4 + 7x
x – 4
դ) (2x – 7a) – (4a + x) =
2x – 7a – 4a – x =
x – 11a

98-բ,դ․ Բացեք փակագծերը և պարզեցրեք ստացված արտահայտությունը․

բ) (3x – 1) – (y – 2x) =
3x – 1 – y + 2x =
5x – y – 1
դ) (x – 2y) – (2x – 4y) =
x – 2y – x + 4y =
2y – x

99-բ,դ,զ,ը․ Ձևափոխեք արտահայտությունը կատարյալ տեսքի բազմանդամի․

բ) (3x – 5x³) – (7x³ – 4x) =
3x – 5x³ – 7x³ + 4x =
7x – 12x³
դ) (x – y + n) + (x – y – n) =
x – y + n + x – y – n =
2x – 2y
զ) (8x – 5) + (3x – 7) – (9x – 11) =
8x – 5 + 3x – 7 – 9x + 11 =
2x – 1
ը) 48a – (2a – 2b) – (14b – 28a) + (24b – 18a) =
48a – 2a + 2b – 14b + 28a + 24b – 18a =
56a + 12b

106․

ա)
AD = BC
<1 = <2
❤ = <4
AD հատվածը A կետից և CB հատվածը C կետից նույն աստիճանով են գնում, իսկ CD հատվածը C կետից և AB հատվածը A կետից նույն աստիճանով են գնում:
բ)
BC = AD
BC = 17 սմ
AB = CD
AB = 14 սմ

107․

ա)
լուծում1․
BO = OC
AO = OD
<BOA = <COD
BOA = COD

լուծում2․
<COD = <AOB (հակադիր)
ABO = OCD
BOA = DOC

բ)
<1 = 74^o
<2 = 36^o
<ACD = 74 + 36 = 110^o

ՏՆԱՅԻՆ․

108․

Որո՞նք են Քրիստոնեության ուղղությունները:

Երեք հիմնական ուղղություններն են՝ Կաթոլիկ, Ուղղափառ, Բողոքական։

Կան նաև փոքր ուղղություներ, որոնցից մեկը հայ առաքելական եկեղեցի։

Թվել այն երկրները, համայնքները, որոնք հանդիսանում են Քրիստոնեության առաքելակն ճյուղի հետևորդ:

Հայաստանի հանրապետություն, Արցախի հանրապետություն, Ղպտիներ, Եվրոպացիներ, եթովպացիներ, հնդիկ մալաբաներ իսկ այլ երկրներում մեծ թվով հայ առաքելական եկեղեցու հետևորդներ կան Ռուսաստանում, ԱՄՆ-ում, Ֆրանսիայում, Ուկռաինայում, Իրանում, Վրաստանում, Լիբանանում և այլ երկրներում։

1. Նշված երեւույթներից որո՞նք են ֆիզիկական, որոնք՝ քիմիական.

ա) երկաթի ժանգոտումը,
Քիմիական՝ Երկաթը դառնում է ժանգ
բ) ջրի սառչումը,
Ֆիզիկական՝ Ձևը փոխվում է բայց նույն բանն է։
գ) բենզինի այրումը,
քիմիական՝ այրվում է և փոխվում է
դ) ալումինի հալումը:
ֆիզիկական՝ միայն ձևն է փոխում

2. Բերե՛ք քիմիական ռեակցիայի օրինակներ, որոնց դեպքում՝

ա) ջերմություն է կլանվում,
վառելիքի այրումը
բ) ջերմություն է անջատվում,
կրակը
գ) լույս է անջատ­վում,
կրակը
դ) հոտ է տարածվում:
Սոխի հոտ տարածելը կտրվելուց

3.Բերված երեւույթներից ընտրե՛ք քիմիական ռեակցիաները: Ի՞նչ հատկանիշներից ելնելով կարող եք ասել, որ ընտրվածները քիմիական ռեակցիաներ են.

ա) կաղամբի թթվելը,
բ) սառույցի հալվելը,
գ) արեւի լուսարձակելը,
դ) եր­կաթե ձողի ժանգոտվելը,
ե) ջրի եռալը,
զ) շաքարի լուծվելը ջրում: