Ֆիզիկա․ Ֆիզիկական մեծություններ, Ֆիզիկական մեծությունների չափումը։ Չափման սխալ

1. ինչպե՞ս ենք գիտելիքներ ձեռք բերում բնության երևույթների մասին:

Դիտումներով։

2. ի՞նչ է փորձը և ինչով է այն տարբերվում դիտումից:

Փորձը հնարավորություն է տալիս նույն պայմաններում բազմիցս կրկնելու ուսումնասիրվող երևույթը և հատուկ սարքերով կատարելու համապատասխան չափումները։

3. Ի՞նչ է վարկածը:

Վարկածը օգտագործվում է երևույթի բացատրության ճշտությունը ստուգելու համար։

4. Ի՞նչ է օրենքը:

Օրենքները բնության տարբեր երևությների միջև կապերն են բացահայտում։

5. Ի՞նչ է  ֆիզիկական տեսությունը:

Ֆիզիկական տեսությունը բացատրում է հայտնի երևույթները և կանխատեսում է անհայտ երևույթները և դրանց հետևանքները։

6. Ֆիզիկական մեծությունների չափումներ, չափումների դերը գիտության մեջ:

Բարձրությունը, զանգվածը, արագությունը, անկման ժամանակը ֆիզիկական մեծություններ են։ Ֆիզիկական մեծությունների չափումներն անհրաժեշտ են պարզելու համար այդ մեծությունների միջև եղած կապերը և ֆիզիկայի օրենքները։

7. Ի՞նչ է նշանակում չափել որևէ ֆիզիկական մեծություն:

Այն համեմատել նույնատիպ մեծության հետ, որը ընդունված է որպես միավոր։

8. Երկարության հիմնական և այլ միավորները: Չափման գործիք:

մմ, սմ, դմ, մ, կմ

9. Ինչ չափիչ սարքեր եք ճանաչում: Թվարկեք.

Չափաքանոն, չափերիզ, չափագլան, վայրկենաչափ, ջերմաչափ, կշեռք։

10. Այդ սարքերը ինչ ֆիզիկական մեծություններ են չափում:

չափաքանոն, չափերիզ – երկարություն
չափագլան – ծավալ
վայրկենաչափ – ժամանակ
ջերմաչափ – ջերմություն
կշեռք – զանգված

11. Ինչ է չափիչ սարքի սանդղակ:

Սանդղակը չափիչ գործիքի գծիկներն է, որոնք օգտագործվում են չափիչ սարքով որոշ ֆիզիկական մեծություն չափել։

12. Որն է չափիչ սարքի չափման սահմանը

Չափիչ գործիքի սանդղակի ամենամեծ արժեքը։

13. Ինչն են անվանում սանդղակի բաժանման արժեք:

Սանդղակի բաժանման արժեքը չափիչ սարքի հարևան գծերի հեռավորությունն է։

14. Ինչից է կախված չափման սխալը:

Չափման սխալը կախված է բաժանման արժեքից, և սովորաբար ընդունված է համարել, որ հավասար է բաժանման արժեքի կեսին․

Առաջադրանքներ

Է.Ղազարյանի դասագրքից՝կատարել էջ166-ի1-ից-20 վարժությունները

1․ Ո՞րն է բնական գիտություն։

2) Ֆիզիկան։

2. Ո՞րն է ֆիզիկական մարմին։

1) Ինքնաթիռ։

3․ Ո՞րն է նյութ։

2) Նավթը։

4․ Ո՞րն է ֆիզիկական երևույթ։

3) Թռիչքը։

5․ Ո՞րն է մեխանիկական երևույթ։

3) Ճոճանակի տատանվելը։

6․ Ո՞րն է ջերմային երևույթ։

1) Կապարի հալվելը:

7. Ո՞րն է ձայնային երևույթ։

3) Տերևների սոսափյուն։

8․ Ո՞րն է էլեկտրական երևույթ։

2) Էլեկտրասալիկի տաքանալը։

9․ Ո՞րն է լուսային երևույթ։

3) Աստղերի առկայծումը։

10․ Ի՞նչ չափիչ սարք են օգտագործում հեղուկի ծավալը չափելու համար։

4) Չափագլան։

11․ Ի՞նչ երկարություն ունի նկարում պատկերված չորսուն։

13,8 սմ — 10 սմ = 3,8 սմ

12․ Որքա՞ն է նկարում պատկերված քանոնի բաժանման արժեքը:

0,1

13. Մետաղալարի 30 գալարանող փաթույթի երկարությունն 30 մմ է։ Որքա՞ն է մետաղալարի տրամագիծը։

30 ։ 30 = 1 մմ

14.

40 – 30 = 10
10 : 5 = 2
30 + 3 * 2 = 30 + 6 = 36
36սմ3

15.

50սմ3

16.

50 ։ 10 = 5
5սմ3

17․

1․ Ջուրը լցնել չափանոթի մեջ և որոշել ջրի ծավալը։
2․ Կոտորակի հատիկը դնել ջրի մեջ և հաշվել ընդհանուր ծավալը։
3․ Ընդհանուր ծավալից հանել ջրի ծավալը։

18․

2,5լ, 450սմ3, 30մլ, 0,3դմ3

19․

Բաժանման արժեք = 100 : 10 = 10
Բաժանման արժեք = 10սմ3
Մարմնի ծավալ = 400 + 5 * 10 = 400 + 50 = 450
Մարմնի ծավալ = 450սմ3

20․

Բաժանման արժեք = 10 : 10 = 1
Բաժանման արժեք = 1Co
Ջերմաչափի ցուցմունք = 20 + 4 * 1 = 20 + 4 = 24
Ջերմաչափի ցուցմունք = 24Co

Ֆիզիկա․ Գործիքների բաժանման արժեքի և չափման սխալի որոշում

1. Ինչ է ծավալը։

Ծավալը մարմնի երկրաչափական չափն է արտահայտված միավորներով։

2. Ինչ միավորներով է չափվում ծավալը(հիմնական և օգտագործվող)։

մլ, լ, սմ3, դմ3, մ3

3. Ինչ է 1լ-ը,1մլ-ը(արտահայտել դմ3-ով,մ3-ով,սմ3-ով)։

մլ = 1սմ3
մլ = 0․001դմ3
մլ = 0․00000մ3
լ = 1000սմ3
լ = 1դմ3
լ = 0․001մ3

4. Ինչ է տարողականությունը։

Տարողականությունը չափագլանի կամ մարմնի լրիվ ներկայացված միավորներով։

5. Ինչն են անվանում սանդղակի բաժամնման արժեք։

Սանդղակի բաժանման արժեքը երկու հարևան գծերի հեռավորությունն է։

6. Ինչից է կախված չափման սխալը։

Չափման սխալ կախված է բաժանման արժեքից և հավասար է բաժանման արժեքի կեսին։

7. Ինչպես պետք է որոշել  կանոնավոր և անկանոն ձև ունեցող մարմինների ծավալները։

Կանոնավոր մարմնի ծավալը կարող ենք որոշել երկրաչափական հաշվարկներով, իսկ անկանոնավոր մարմինների ծավալը՝ չափագլանով։

Առաջադրանքներ

Լուծել․Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I  >>-ից էջ29-ից մինչև էջ30:

8․ Հեղուկի ծավալի որոշումը չափագլանի միջոցով։

Տարբերակ 1

I.

2․ 100մլ

II.

Բաժանման արժեք = 10 : 5 = 2
2․ 2մլ

III.

Հեղուկի ծավալ = 70 + 3 * 2 = 76
4․ 76մլ

Տարբերակ 2

I.

3. 250մլ

II.

Բաժանման արժեք = 50 : 10 = 5
1․ 5մլ

III.

Հեղուկ ծավալ = 150 + 3 * 5 = 150 + 15 = 165
2. 165մլ

Տարբերակ 3

I.

2. 100մլ

II.

Բաժանման արժեք = 10 ։ 2 = 5
1․ 5մլ

III.

Հեղուկի ծավալ = 60
1․ 60մլ

Տարբերակ 4

I.

1․ 1000մլ

II.

Բաժանման արժեք = 100 : 10 = 10
3․ 10մլ

III.

Հեղուկի ծավալ = 900 + 4 * 10 = 900 + 40 = 940
3. 940մլ

Ֆիզիկա․ Նյութի խտություն, Մարմնի զանգվածի և ծավալի հաշվումը

1. Ո՞ր մեծությունն է կոչվում նյութի խտություն։

Այն մեծությունը որը հավասար է զանգվածի և ծավալի հարաբերությանը։

2. Ինչպե՞ս է որոշվում նյութի խտությունը։

p = m/V (խտություն = զանված/ծավալ)

3. Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում նյութի խտությունը։

կգ/մ3, գ/սմ3

4. Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել մարմնի ծավալը,եթե հայտնի են նրա զանգվածը և նրա խտությունը։

ծավալ = զանգված ։ խտություն

5. Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել մարմնի զանգվածը,եթե հայտնի են նրա ծավալը և նյութի խտությունը:

զանգված = ծավալ * խտություն

Առաջադրանքներ

Լուծել .Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-իցէջ33 -39 առաջադրանքները:

10. Մարմինների խտությունը

Տարբերակ 1

I. Բետոնի խտությունը 2200կգ/մ3 է, նշանակում է, որ.

1․ 1մ3 ծավալով բետոնը 2200կգ է

II. 20մ3 տարողությամբ բաքը լցված է կերոսինով, որի զանգվածը 16000կգ է: Հաշվեք կերոսինի խտությունը.

2․ 800կգ/մ3

III. Կաղնու փայտից պատրստված 0,002մ3 ծավալով չորսուի զանգվածը 1,6կգ է: Հաշվեք կաղնու խտությունը.

1․ 0,032կգ/մ3

IV. Մարմարի խտությունը 2700 կգ/մ3 է: Այն արտահայտեք գ/սմ3-ով.

1․ 2,7գ/սմ3

V․ 0,5դմ3 ծավալով մոմի կտորը կշռում է 450գ: Հաշվեք մոմի խտությունը.

2. 0,9 գ/սմ3

11. Պինդ մարմնի խտության որոշումը

Տարբերակ 1

I. Որքա՞ն է չափանոթի ամենափոքր բաժանման արժեքը:

2․ 10սմ3

II. Որքա՞ն էր փորձանոթի մեջ լցված ջրի ծավալը:

5․ 80սմ3

III. Որքա՞ն է չափանոթի մեջ սուզված մարմնի ծավալը

1․ 10սմ3

IV. Հաշվեք մարմնի խտությունը: Մարմնի զանգվածը ցույց է տրված նկարում.

2․ 7գ/սմ3

12․ Մարմնի զանգվածի և ծավալի որոշումը խտության միջոցով

Տարբերակ 1

I. Չուգունե, ճենապակե և արույրե կշռաքարերը ունեն նույն զանգվածը: Նրանցից որ՞ն ունի ավելի մեծ ծավալ.

Ճենապակի – 2403կգ/մ3
Չուգուն – 6800-7800կգ/մ3
Արույր – 8400-8700կգ/մ3

2․ Ճենապակի

II. Որոշեք 40մ երկարությամբ, 15մ լայնությամբ և Յմ հաստությամբ
սառցադաշտի սառույցի զանգվածը.

5. 1620 տ

III. Որոշեք պարաֆինի կտորի ծավալը, եթե նրա զանգվածը 0,18կգ է․

3․ 0․0002մ3

IV. Մարմնամարզիկների մոտ թոքերի ծավալը երկու անգամ մեծ է, քան
այն մարդկանց մոտ, ովքեր չեն զբաղվում սպորտով: Որոշեք մարզիկի
ներշնչած օդի զանգվածը մեկ ներշնչման ժամանակ, եթե նրա թոքերի
ծավալը 6000սմ3 է.

4. 7,74գ

Ֆիզիկա․ Լաբորատորիայում կատարվող փորձեր և քննարկվող հարցեր.

1. Շրջապատից մեկուսացված մարմինը կփոխի՞ իր արագությունը,թե ոչ:

Ոչ, որովհետև եթե մարմնի վրա այլ մարմիններ չեն ազդում, մարմինը չի փոխում իր արագությունը։

2. Բերել մարմինների փոխազդեցության օրինակներ

Վոլեյբոլ խաղը մարմնի վրա փոխազդեցության օրինակ է։ Մարդը շարժվում և նետում գնդակը, այսինքն անշարժ վիճակից գնդակը անցնում է շարժման, իսկ դիմացինը գնդակը հետ շպրտելով, փոխում է գնդակի շարժման ուղղությունը։-

3. Մարմնի ո՞ր հատկությունն է կոչվում իներտություն։

Իներտությունը ամեն մարմնի այն հատկությունն է, որ ակնթարթորեն մարմնի արագությունը չի լինի փոխել՝ միշտ որոշ ժամանակ է անհրաժեշտ։

4. Ո՞ր մեծությունն են անվանում մարմնի զանգված։

Զանգվածը իներտության քանակական չափն է։

5. Ինչպե՞ս կարելի է չափել մարմնի զանգվածը։

մարմնի զանգվածը չափում են այն համեմատության մեջ դնելով չափանմուշի հետ, սովորաբար դա անում են կշեռքով։

6. Ի՞նչ միավորներով է արտահայտվում զանգվածը։

կիլոգրամ, գրամ, տոննա, ցենտներ, միլիգրամ

7. Ի՞նչն է զանգվածի չափանմուշը միավորների ՄՀ-ում

պլատինի և իրիդիումի համաձուլվածքից պատրաստված գլանաձև չափանմուշի զանգվածը

ա. ծանոթացում զանգվածի չափման գործիքների հետ

բ. ծանոթացում կշռման կանոնների հետ

գ. տարբեր մարմինների զանգվածների որոշումը լծակավոր կշեռքի և կշռաքարերի միջոցով

Սովորել Է.Ղազարյանի դասագրքից էջ 43-ից էջ48 Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից էջ26-ից մինչև էջ29-ը:

Ֆիզիկա․ Ֆիզիկայի ուսումնասիրման առարկան։

1. ինչ է նշանակում «ֆիզիկա» բառը։

Ֆիզիկա բառը առաջացել է հունարեն  «ֆիզուս» բառից որը նշանակում է բնություն։ Առաջին գիրքը գրել է հույն գիտնական Արիստոտելը մ․թ․ա չորրորդ դարին:

2. որն է ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը։

Ֆիզիկայի հիմնական խնդիրը շրջակա աշխհարի և այնտեղ տեղի ունեցող երևույթները բացատրելն է։

3. ինչ է ուսումնասիրում ֆիզիկան։

Ֆիզիկան ուսումնասիրում է բնության մեջ տեղի ունեցող փոփոխությունները։

4. քննարկել ինչ է բնությունը։

Բնությունը այն ամենի ամբողջությունն է, ինչը շրջապատում է մարդուն։ Մարդը ևս բնության մասնիկ է։

5. ինչ ես հասկանում բնության երևույթ ասելով։

Բնության մեջ տեղի ունեցող փոփոխությունները անվանում ենք բնության երևույթներ։

6. բերել ֆիզիկական երևույթների օրինակներ։

թղթի ճղվելը, ջրի եռալը, ապակու ջարդվելը։

7. թվարկել ֆիզիկական երևույթների տեսակները։

Մեխանիկական, ջերմային, լուսային, ատոմային։

8. ինչ է ֆիզիկական մարմինը:Բերեք օրինակներ։

Ֆիզիկական մարմինը մի կամ մի քանի նյութերից կազմված մարմին է։ Օրինակ՝ Սեղան, քանոն, գրիչ, գիրք։

9. ինչ է նյութը:Բերեք օրինակներ:

ֆիզիկական մարմինների բաղադրող տարրը։ Օրինակ՝ Փայտ, քար, երկաթ։

10. ինչ է մատերիան։

Մատերիան այն ամենն է, ինչ գոյություն ունի բնության մեջ։

11. ինչպես ենք գիտելիքներ ձեռք բերում բնության երևույթների մասին։

Դիտումներով։

12. ինչ է փորձը և ինչով է այն տարբերվում դիտումից։

Փորձը հնարավորություն է տալիս նույն պայմաններում բազմիցս կրկնելու ուսումնասիրվող երևույթը և հատուկ սարքերով կատարելու համապատասխան չափումները։

13․ Ինչ է վարկածը։

Վարկածը օգտագործվում է երևույթի բացատրության ճշտությունը ստուգելու համար։

14. Ինչ է օրենքը։

Օրենքները բնության տարբեր երևությների միջև կապերն են բացահայտում։

15. Ինչ է ֆիզիկական տեսությունը։

Ֆիզիկական տեսությունը բացատրում է հայտնի երևույթները և կանխատեսում է անհայտ երևույթները և դրանց հետևանքները։